Khi nước Pháp khuất nhượng trước áp lực của Việt Nam về một tấm bia trong một khuôn-viên nhỏ ở Paris.
Hai mươi bốn năm sau khi Trần Văn Bá, một khuôn mặt của cuộc chiến đấu chống cộng tại Việt Nam, bị hành-quyết, năm nay có lẽ chỉ có những người bạn trung thành tưởng niệm ông mà thôi, nếu không có ông đại biểu chánh phủ vùng Paris vô t́nh giúp đỡ.
Ông Pierre Mutz, đại biểu chánh phủ, qua phủ lệnh ngày 16/09, đă ngăn cấm việc dựng một bia tưởng niệm ông Trần Văn Bá vào ngày 27/09, trong một khuôn viên khiêm tốn ở quận 13. Lư do có thể làm ngạc nhiên : "Dự án nầy, với bản văn khắc trên Bia Vinh Niệm, sẽ làm mất đi tính vô tư của khu vực và có thể xúc phạm t́nh cảm của công chúng, đưa đến nguy cơ làm xáo trộn trật tự công cộng! ".
Cái kẻ gây ra sự xáo trộn này là ai ?
Trần Văn Bá, sinh ngày 14 tháng 5 năm 1945, trước nhất đă trả phải cái giá thuộc một gịng giỏi có cái định mạng gắn liền với lịch sử chính trị Việt Nam và gắn liền với cuộc chiến chống cộng. Ông cậu của ông, Bùi Quang Chiêu, người sáng lập ra đảng Lập Hiến ở Việt Nam vào năm 1919, đă bị cộng-sản ám sát vào năm 1945 cùng với bốn con trai và người con gái. Cha của ông, Trần Văn Văn, từng là Tổng Trưởng đặc trách kinh tế trong chánh phủ độc lập đầu tiên của nước Việt Nam lúc đó do Hoàng Đế Bảo Đại lănh đạo. Ông Văn sau đó đối lập với chánh quyền trong nhiều năm. Ngày 7 tháng 12 năm 1966, sau khi tuyên bố ứng cử tổng thống, đến lượt ông bị ám sát ở Saigon.
Trần Văn Bá đă được thân nhân đem sang Pháp một tháng sau khi cha ông bị sát hại. Sau khi Saigon thất thủ vào ngày 30 tháng tư 1975, Bá không ngừng tranh đấu chống lại chế độ hiện hành. Là chủ tịch sinh viên Việt Nam tại Paris từ 1972 đến 1980, ông tố cáo các « cuộc hành quyết thô bạo", các "trại cải tạo", "chánh sách bành trướng quân sự qua Cam Bốt và Lào và cuộc di tản của thuyền nhân".
Ông quây trở về Việt Nam vào tháng sáu 1980, và ông tđă bị hành quyết ở đó vào ngày 8 tháng giêng 1985, mặc dù được hổ trợ bởi một phong trào phản đối quốc tế trong đó có ông Valéry Giscard d'Estaing, bà Simone Veil hay ông Laurent Fabius. Ông Bernard Kouchner có tham dự tang-lễ ở Paris.
Từ đó, những người thân cận tổ chức lễ tưởng niệm ông hàng năm ở Paris. Ông Trần Văn Ṭng bào huynh của ông nhấn mạnh : "Chúng tôi chỉ muốn dựng một cột bia với một bản văn ghi chú ngắn gọn quá tŕnh dấn thân của Bá, Bỉ quốc và Hoa Kỳ đă vinh niệm Bá qua việc đặt tên Bá cho nhiều nơi, nước Pháp đă khuất nhượng trước áp lực của Việt Nam".
Dân biểu (đảng xă hội) ở Paris, Jean-Marie Le Guen và thị trưởng (đảng xă hội) quận 13 đă gởi thiệp mời… "Nhưng chánh phủ Việt Nam đă phản đối cạnh bộ Ngoại Giao của Kouchner và ở toà Đô Chính Paris, theo ông Le Guen thuật lại, chánh phủ đă nhượng bộ những áp lực này, thật là lố bịch ".
Jacques Follorou
Tranvanba.org chuyễn dịch